W transporcie najczęściej wymienia się palety EUR i EPAL o wymiarach 1200 x 800 mm, bo to one stanowią standard większości dostaw. Na rampie okazuje się jednak, że nie każda paleta nadaje się do wymiany: odbiorca może odmówić nośników z niepełnymi oznaczeniami, uszkodzonych albo zawilgoconych. Ten artykuł wyjaśnia, jakie palety kwalifikują się do wymiany, jak ocenić ich stan kartą oceny i klasą jakości oraz jak zapisać tę ocenę w Studio PWS.net.
Do wymiany kwalifikuje się paleta EUR lub EPAL 1200 x 800 mm, kompletna konstrukcyjnie, bez zawilgocenia i z czytelnymi oznaczeniami. Karta oceny palet to formularz stosowany przy wymianie, a w Studio PWS.net stan palety zapisuje się jako klasę pozycji dokumentu: Nowa, A, B, C, Nieposortowana, Uszkodzona albo Do złomowania. Program nie wystawia osobnej karty oceny, nie przechowuje zdjęć uszkodzeń i nie klasyfikuje palet automatycznie.
Które palety kwalifikują się do wymiany
Do wymiany kwalifikuje się znormalizowana paleta EUR lub EPAL 1200 x 800 mm z widocznym oznaczeniem, kompletna konstrukcyjnie i bez śladów zawilgocenia. Palety jednorazowe, mocno przetarte lub przemalowane zwykle nie są akceptowane przy wymianie 1:1.
Przy szybkiej ocenie na rampie sprawdza się cztery rzeczy:
- czy wszystkie deski i klocki są na miejscu i nie są złamane;
- czy paleta nie jest spękana wzdłuż włókien;
- czy nie ma zawilgocenia ani pleśni;
- czy nośnik stoi stabilnie na płaskiej powierzchni.
Paleta, która nie spełnia choćby jednego z tych warunków, powinna zostać odnotowana jako niezgodna, bo inaczej odpowiedzialność za jej stan przejmuje kierowca przy kolejnej wymianie. Kwalifikacja zależy też od zleceniodawcy: sieci handlowe bywają bardziej rygorystyczne niż lokalni dostawcy, a niektóre firmy w ogóle nie przyjmują nośników jednorazowych, dlatego wymagania warto spisać w zleceniu przed pierwszym kursem. Szczegóły sporów o wymianę opisuje artykuł o tym, jak sobie poradzić z wymianą palet.
Czym różni się paleta EUR od EPAL
Paleta EUR to znormalizowany nośnik 1200 x 800 mm oznaczany znakami EUR, a EPAL to znak licencjonowany przez European Pallet Association. Licencja dotyczy zakładu, który produkuje lub naprawia palety, a nie pojedynczej palety, więc o akceptacji nośnika decyduje jego stan i oznaczenie, a nie sama nazwa.
W praktyce obie nazwy bywają używane zamiennie. Odbiorca może traktować paletę z czytelnym znakiem EPAL jako wzorzec, z którym porównuje inne nośniki zgłoszone do wymiany, a nośnik bez żadnego z oznaczeń bywa odrzucany już na etapie kontroli formalnej, jeszcze zanim ktokolwiek oceni konstrukcję. W kartotece Studio PWS.net kategoria Paleta EUR / EPAL obejmuje oba warianty, a firma, która chce je rozróżniać w stanie i saldach, może prowadzić dla nich osobne typy palet.
Karta oceny palet i klasy jakości w Studio PWS.net
Karta oceny palet to formularz, który dzieli nośniki na kategorie kwalifikujące je do wymiany, a w Studio PWS.net tę samą rolę pełni klasa jakości zapisana na pozycji dokumentu. Typowa karta ma trzy poziomy: zieloną, żółtą i czerwoną, a program ma siedem klas, więc zasady odwzorowania ustala firma.
| Ocena karty | Stan nośnika | Do wymiany 1:1 | Klasa w programie (przykład) |
|---|---|---|---|
| Zielona | Bez uszkodzeń, komplet desek i klocków | Tak, bez zastrzeżeń | Nowa albo A |
| Żółta | Drobne przetarcia lub odpryski drewna | Zwykle tak, do ustalenia z odbiorcą | B albo C |
| Czerwona | Złamany klocek, brak deski, skażenie | Nie | Uszkodzona albo Do złomowania |
| Jeszcze nieoceniona | Palety po przyjęciu, przed sortowaniem | Do oceny | Nieposortowana |
Znaczenie liter A, B i C ustala firma, a program zapisuje klasę, nie ocenia jej. Stan magazynu liczy się osobno dla każdej pary lokalizacja, typ palety i klasa, więc uszkodzone palety są widoczne obok sprawnych. Zmianę klasy po sortowaniu zapisuje dokument ZL, a wydanie palet klasy Uszkodzona lub Do złomowania wymaga potwierdzenia. Lokalizacje można zablokować do wydań, na przykład na kwarantannę albo strefę napraw. Pełny opis klas zawiera strona o klasach jakości palet, a rolę karty oceny względem kwitu omawia kwit paletowy i karta oceny palet.
Pozycja EPAL 1200x800 ma klasę Nieposortowana i lokalizację RA-01, a suma ilości w dokumencie wynosi 15. Klasę wybiera pracownik przy dodawaniu pozycji, a kolumna Klasa wraca na kwicie i w stanie magazynu.
Co zrobić, gdy klient odmawia przyjęcia palet
Gdy klient odmawia przyjęcia palet, najpierw trzeba ustalić, których dokładnie wad dotyczy odmowa, a potem zapisać ją w dokumencie. Część odbiorców przyjmie nośniki w gorszym stanie w zamian za rabat albo inną rekompensatę, więc negocjacja bywa tańsza niż zakup nowych palet na miejscu.
Jeśli negocjacja nie pomaga, przewoźnik dokupuje palety na miejscu, co daje dodatkowy koszt, ale unika większego obciążenia za odmowę rozładunku. Alternatywą jest wynajem nośników z odbiorem po trasie, który opisuje artykuł o postępie w wymianie palet. Niezależnie od wariantu operację trzeba potwierdzić dokumentem, najlepiej kwitem paletowym. Ceny palet w kartotece Studio PWS.net to dane ewidencyjne, a o kwocie rozliczenia rozstrzyga umowa przewozu albo klauzula paletowa; więcej opisuje strona o wycenie palet.
Jak śledzić salda palet u odbiorców
Salda palet u odbiorców śledzi się na ekranie Salda kontrahentów, który pokazuje dla każdego podmiotu sztuki wydane, przyjęte, saldo i kierunek. Saldo dodatnie oznacza, że odbiorca jest winien nam palety, a przy ustawionym limicie kolumna Limit salda pokazuje status Ponad limit, W limicie albo Bez limitu.
Bez dokładnych danych trudno ocenić, czy odbiorca rzeczywiście zalega ze zwrotem, czy różnica wynika z pomyłki w dokumentach. Program prowadzi saldo z zatwierdzonych dokumentów, a ruchy salda pozwalają rozłożyć je na pojedyncze wymiany. Zasady opisują strony o saldach palet i limicie salda palet, a przebieg dokumentu od bufora do salda artykuł o tym, jak działa program do rozliczania palet.
Jak ograniczyć ryzyko sporów o jakość palet
Spory o jakość palet ogranicza się szkoleniem kierowców, kontrolą nośników przed załadunkiem i uzgodnieniem zasad z klientem przed pierwszym kursem. Kierowca, który zna kategorie karty oceny, ocenia nośnik w kilkanaście sekund, jeszcze zanim towar trafi na rampę.
Jasne określenie oczekiwań co do jakości palet przed załadunkiem ogranicza konflikty przy kolejnych transportach, bo obie strony wiedzą, co zostanie przyjęte. Warto wyznaczyć jedną osobę odpowiedzialną za stan nośników w danej lokalizacji, bo rozproszona odpowiedzialność zwykle oznacza, że nikt nie pilnuje jakości na bieżąco. Po stronie programu pomaga jedno źródło danych: klasa zapisana przy przyjęciu zostaje w stanie magazynu, a ekran Zgodność stanu z ruchami sprawdza, czy stan zgadza się z zatwierdzonymi dokumentami, co opisuje strona o kontroli zgodności stanu i sald.
Czego program nie robi przy ocenie palet
Ocenę stanu palet wykonuje człowiek na rampie, a program zapisuje jej wynik:
- nie wystawia osobnej karty oceny palet jako dokumentu;
- nie przechowuje zdjęć uszkodzeń ani załączników na dokumencie;
- nie klasyfikuje palet automatycznie, bez udziału sztucznej inteligencji;
- nie śledzi pojedynczych egzemplarzy, bo ewidencja jest ilościowa.
Dla rozliczeń wystarcza to, że klasa, typ i ilość przy każdej pozycji pochodzą z jednego zatwierdzonego dokumentu: spór o jakość palety da się wtedy rozstrzygać na podstawie zapisu z dnia przyjęcia, a nie z pamięci kierowcy.